چگونه با زیپرشین مقاله دانشگاهی بنویسیم؟

علم و دانش هر روزه پیشرفت‌های قابل‌توجهی دارد و در این باره پژوهشگران نیاز دارند تا بتوانند آنچه را که یافته‌اند، به ‌صورت حرفه‌ای و با ساختاری قابل‌قبول ارائه کنند. بسیاری از افراد برای این منظور به سراغ یک موتور حروف‌چینی قدرتمند و باکیفیت به نام تک می‌روند. موتور تک بسته‌های گوناگونی برای انواع نوشته دارد. این بسته‌ها درواقع تم نوشتار و ابزارها را تعیین می‌کنند. یکی از هزاران پکیجی که برای کاربران تک تاکنون ارائه شده، بسته‌ای به نام زیپرشین لاتک بوده که مخصوص مخاطبان فارسی‌زبان طراحی و تولید شده است. با کمک این بسته و سایر بسته‌هایی که مخصوص ساختار متون و مقالات تولید شده‌اند می‌توانید مقالات دانشگاهی و علمی خود را تدوین کنید. در ادامه با نحوه نوشتن یک متن علمی در تک با کمک بسته‌های فارسی بیشتر آشنا خواهیم شد.

آنچه پیش از شروع کار زیپرشین باید بدانید

بررسی ساختار یک متن علمی 

متن‌های علمی نمونه‌های مختلفی دارند. آنها می‌توانند در دسته‌های گزارش، مقاله، پایان‌نامه، کتاب و غیره باشند. مقاله یکی از مهم‌ترین نمونه‌های ارائه دستاوردها به مخاطبان خاص هستند. زمانی که کسی می‌خواهد رزومه علمی خود را پربار و حرفه‌ای کند، تمام تلاش خود را به کار می‌گیرد تا مقاله‌ای بنویسد که مجلات علمی داخلی و خارجی و نشریات گوناگون آن را منتشر کنند.

استاندارد بودن یک مقاله را نهادی که قصد بررسی آن را دارد مشخص می‌کند اما یک سری ساختارها میان تمامی موارد مشترک هستند. مواردی چون کلام آغازین، نحوه نگارش اسم مقاله، اسم پژوهشگر یا پژوهشگران، منابع و مأخذ و… بین بسیاری از مقالات مشترک بوده و باید در آنها رعایت شود. اما مشکلی که در این میان به وجود می‌آید این بوده که برای یک مقاله کوتاه رعایت تمامی مشخصات ساده اما برای یک مقاله طولانی انجام و اجرای یک ساختار مناسب چندان ساده نیست.

برنامه تک و بسته زیپرشین به ‌صورت هوشمندانه‌ای و با نوشتن کد مخصوص به هر قسمت می‌تواند تشخص دهد که در هر بخش چه ساختاری را باید اعمال کند. همچنین این بسته این امکان را به شما می‌دهد که به‌ صورت حرفه‌ای خروجی بگیرید و جدول‌ها و فهرست‌ها را به ‌صورت اتوماتیک و بدون هیچ زحمتی ایجاد کنید.

مقالات علمی باید به دقت بالایی تدوین شود.

 

شروع نگارش و حروفچینی با زیپرشین

باید در همین ابتدای کار بگوییم که موتور تک تا حدودی با بقیه برنامه‌های نگارش مانند ورد تفاوت دارد. برای مثال شما نمی‌توانید برنامه را باز کرده و متن موردنظر را بنویسید. در واقع نیاز است تا ابتدا به برنامه با کمک کدنویسی اعلام کنید که قصد دارید تا چه کاری را برای نوشته انجام دهید. این کار شاید در ابتدا دشوار به نظر برسد اما در نهایت سبب بهبود کیفیت متن خروجی از زیپرشین در مقایسه با بقیه برنامه‌های نگارش متن خواهد شد.

برای اینکه با مفهوم کدنویسی برای شروع کار آشنا شوید به دستور زیر دقت کنید تا آن را بررسی کنیم. همان‌طور که می‌بینید کد با یک اسلش مارک یا / آغاز شده است. این علامت را باید در ابتدای تمامی کدها بنویسید تا برنامه متوجه آن شده و انجام دهد. سپس می‌بینید که قصد داریم کلاس و نوع سند و نوشته را مشخص کنیم.

\documentclass[a4paper]{article}

ابتدا ابعاد کاغذی که بعدا قرار است از آن خروجی بگیریم را مشخص می‌کنیم. برای مثال در این قسمت کاغذ استاندارد A4 نوشته شده است. بعد هم می‌گوییم که قصد داریم یک مقاله بنویسیم تا ساختارهای مربوط مقاله را برای متن اعمال کند.

در گام بعد باید پکیجی را فرا بخوانید که خود به ‌تنهایی برای متون معنی خاصی را ایجاد نمی‌کند. اهمیت پکیجی که در پایین مشاهده می‌کنید برای این بوده که مخصوص نوشته‌های آموزشی ساخته شده و در کیفیت آن تأثیر دارد. می‌توانید برای ادامه کار بسته‌های مختلفی که ابزار و امکانات زیادی در اختیار شما می‌گذارند برای ادامه متن استفاده کنید. تنها باید شیوه درست فراخوانی را یاد بگیرید.

\usepackage{ptext}

آشنایی با بسته‌هایی که برای ادامه متن مورد نیاز است.

متنی که شما قصد دارید تا بنویسید ممکن است غیر از متن و عناوین به موارد اضافه‌ای مثل تصویر و نمودار و فرمول‌های ریاضی و فیزیک نیز نیاز داشته باشد. شما باید پیش از شروع نگارش بسته‌هایی که این امکانات را برای شما مهیا می‌کند، فراخوانی کنید.

اگر می‌خواهید تصاویر و اشکال مختلفی را به مقاله دانشگاهی خود اضافه کنید باید از کد مخصوص آن استفاده کنید. بهتر است برای این منظور پیش از شروع نوشتن متن از کد مخصوص عکس‌ها استفاده کنید و ابزار مخصوص آن را فراخوانی کنید. کد مربوط به عکس به ‌صورت زیر است.

\usepackage{graphicx}

بخش دیگری که پیش ‌از این به آن اشاره کردیم فرمول‌ها برای علوم ریاضیات و فیزیک و مهندسی است. شما نیاز دارید تا دستاوردهای خود را با عملیات‌های ریاضی اثبات کنید و آنها را در متن خود اضافه کنید. برای این منظور باید به همان شیوه نمایش‌داده‌شده، در قلاب جلوی متن بسته مورد استفاده عبارت amsmath را بنویسید.

چیز دیگری که برای مقاله‌های علمی آنلاین بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد لینک‌هایی است که شما می‌توانید به کمک آن از یک صفحه به صفحه دیگر بروید. این لینک‌ها باید به رنگ دیگری نوشته شده و معمولاً آبی هستند. برای اینکه چنین امکانی را به متن اضافه کنید به سراغ لینکی تحت عنوان hyperref بروید.

در نهایت مهم‌ترین پکیجی که قرار است به شما کمک کند یعنی زیپرشین را باید فراخوانی کنید. این بسته امکان ایجاد نوشته به زبان فارسی را برای شما ایجاد می‌کند. این نکته را باید در نظر بگیرید که رعایت ترتیب کدها بسیار ضروری است. بسته زیپرشین باید به ‌صورت بسته کاربردی و درون قلات با عنوان xepersian نوشته شود.

چگونه می‌توانیم شکل و سایز قلم نوشته را در زیپرشین تنظیم کنیم؟

همان‌طور که اشاره شد، شما می‌خواهید تا در قالب زبان فارسی متن خود را ارائه دهید. برای این کار باید شکل فونت خود و اندازه آن را طبق استانداردهای خواسته شده تعیین کنید. در بسته زیپرشین برای تعیین نوع قلم‌های فارسی و اندازه به ‌صورت زیر عمل می‌شود.

\settextfont[Scale=.9]{Persian Modern}

گاهی نیز ممکن است شرایطی ایجاد شود که شما نیاز دارید تا به انگلیسی متنی را وارد کنید. برای این منظور به صورتی که در پایین مشاهده می‌کنید عمل می‌شود. در این قسمت نام فونت نوشته شده اما اندازه آن نیامده و خود شما طبق مدلی که در فرمت فارسی دیدید می‌توانید عمل کنید.

\setlatintextfont{Times New Roman}

اگر می‌خواهید داخل فرمول‌ها فونت ارقام را تغییر دهید. این منظور برای فرمول‌هایی که توان‌دار هستند و یا هر کار دیگری جهت حفظ ارزش علمی کار مهم است. این کار به ‌صورت زیر برای اعداد انجام می‌شود.

\setdigitfont[Scale=1]{Persian Modern}

حال که تا این قسمت را مطالعه کردید لازم است تا نکاتی را به شما یادآوری کنیم. اول اینکه این دستورات برخلاف بخش قبلی الزامی نیست و نبود آنها آسیبی به خروجی کار نمی‌زند. پرشین مدرن نیز یک مدل از قلم‌های آزاد است که به همراه بسته زیپرشین به شما ارائه می‌شود. عنوان Scale را نیز برای تغییرات فونت بهتر است رعایت کنید.

متن اطلاعات روی جلد را چگونه وارد کنیم؟

روی جلد هر مقاله عنوان، نگارنده، اسم مرکز آموزشی و تاریخ پژوهش باید به ‌صورت استاندارد نوشته شود. برای کدنویسی عنوان پژوهش می‌توانید بعد از اسلش مارک از تگ title استفاده کرده و بعد از آن داخل قلاب آنچه که برای اسم مقاله در نظر گرفته‌اید را بنویسید.

جهت نوشتن اسم کسی که متن پژوهش را انجام داده است به سراغ تگ author بروید و اسم خود یا نویسنده را بنویسید. اگر می‌خواهید نام مرکز آموزشی را با یک فاصله کم پایین نام خود بنویسید، می‌توانید داخل قلاب از دو تا اسلش مارک در کنار هم استفاده کنید. عنوان تاریخ با استفاده از تگ date انجام می‌شود.

نمونه‌ای از تصویر روی جلد مقاله

روش وارد کردن متن اصلی در زیپرشین

جهت شروع نوشتن باید به برنامه زیپرشین اعلام کنید که می‌خواهید ادامه مطلب در خروجی نشان داده شود. آغاز کار با تگ begin خواهد بود و داخل قلاب باید عبارت document را بنویسید. هر مقاله عناوینی مانند خلاصه مطلب دارد. می‌توانید برای نوشتن این بخش دوباره تگ شروع را نوشته و درون قلاب abstract را بنویسید. آنگاه دوباره ptext را نوشته و داخل قلاب آن متن خود را وارد کنید. بعد از اینکه متن شما در این بخش تمام شد، پایان متن را به‌صورت\end{abstract} به برنامه اعلام کنید.

پیش کلام متن که ورودی بوده و خواننده را برای متن آماده می‌کند، به ‌صورت \section{مقدمه} نوشته خواهد شد. پانویس‌ها هم دستور خاص خود را دارند. برای این کار از تگ RTLfootnote استفاده کنید. البته این دستور تنها برای متن‌های فارسی در زیپرشین بوده و برای رفرنس‌های انگلیسی در پایین صفحه از LTRfootnote استفاده کنید.

سایر دستوراتی که به آنها نیاز خواهید داشت.

زمانی که می‌خواهید برای متن خود یک فرمول ریاضی اضافه کنید باید به سراغ کدنویسی‌های مربوط به همان مسئله بروید. در تصویر زیر می‌توانید نوع نوشتن یک نمونه از فرمول‌های ریاضی در برنامه زیپرشین را ببینید. به شروع و پایان نوشته توجه زیادی داشته باشید.

نمونه کدنویسی انجام شده برای وارد کردن فرمول ریاضی

اضافه ‌کردن تصویر به متن هم اهمیت زیادی داشته و باید به‌ صورت حرفه‌ای و درست وارد شود تا در اجرای متن و گرفتن خروجی به مشکلی برخورد نکنید. در متن می‌بینید که برای تصویر ابعاد خاص و حتی توضیحات نیز در نظر گرفته شده است.

مثالی برای واردکردن تصویر

اضافه‌ کردن جداول نیز نیاز به دقت خاص خود دارد. در شکل زیر می‌خواهیم دو شهر تهران و اصفهان در خط بالا و دو شهر تبریز و کرمانشاه را در پایین ببینیم. همان‌طور که می‌بینید باید آغاز و پایان هر دستور را به برنامه حروف‌چین اعلام کنیم.

روش کدنویسی برای ایجاد جدول

 

خروجی به‌ صورت زیر خواهد بود. به ‌تناسب عملیات‌ها و کدنویسی‌های انجام شده و تأثیر آنها در خروجی کار دقت داشته باشید تا بتوانید کدنویسی انجام شده را بهتر درک کنید. همان‌طور که می‌بینید کپشن نوشته شده نیز در کنار جدول نمایش ‌داده ‌شده است.

کلام آخر

برنامه زیپرشین یک برنامه حرفه‌ای و بسیار منحصربه‌فرد است که به شما کمک می‌کند تا بتوانید متن علمی و دانشگاهی خود را در آن وارد کنید. در این متن یاد گرفتید که چگونه متن خود را به برنامه بدهید. همچنین متن روی جلد را طراحی کنید و برای مقاله خود تصویر و جدول نیز ارائه دهید.

 

Related Posts

Leave a Reply